به گزارش خبرنگار اقتصادی ایرنا، گوشت قرمز به‌عنوان یکی از منابع مهم تامین پروتئین حیوانی و مواد معدنی مورد نیاز بدن، جایگاه ویژه‌ای در سبد غذایی خانوار دارد و میزان تولید و دسترسی به آن از شاخص‌های مهم ارزیابی وضعیت امنیت غذایی جامعه به شمار می‌رود.
برآوردها نشان می‌دهد نیاز سالانه کشور به گوشت قرمز بین یک میلیون تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تن است که بخش عمده آن یعنی حدود ۸۰۰ تا ۹۰۰ هزار تن از محل تولید داخلی تامین می‌شود و حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار تن نیز با هدف تنظیم بازار از طریق واردات گوشت گرم و منجمد به کشور اختصاص می‌یابد.
از سوی دیگر سرانه استاندارد مصرف گوشت قرمز بر اساس شاخص های وزارت بهداشت و همچنین سازمان جهانی بهداشت، حدود ۱۲ کیلوگرم در سال است که این شاخص اکنون بین ۸ تا ۱۰ کیلوگرم برآورد می‌شود و بنابراین میزان مصرف گوشت قرمز در کشور فاصله چندانی با استانداردهای جهانی ندارد.
گزارش‌های سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) از روند افزایشی تولید گوشت گاو، گوساله، گوسفند و بز در جهان طی سال‌های اخیر حکایت دارد و ایران نیز از این روند مستثنا نیست به طوری که آمارها نشان می‌دهد تولید گوشت قرمز در کشور افزایش یافته است هرچند تداوم خشکسالی‌ها و محدودیت منابع آبی، تولید علوفه و تأمین خوراک دام را با چالش مواجه کرده است.
نبود آمار دقیق و یکپارچه از تولید و واردات، افزایش قیمت نهاده‌ها، بالا بودن هزینه‌های دامپزشکی و سنتی بودن بخش‌هایی از زنجیره تولید، از جمله موانعی است که برای تداوم رشد تولید و ارتقای بهره‌وری در صنعت دامپروری باید برطرف شود.
افزایش هزینه‌های لجستیک و نرخ ارز، واردات را غیراقتصادی کرد
بررسی وضعیت تولید و بازار گوشت قرمز کشور نشان می‌دهد برخلاف برخی نگرانی‌ها درباره احتمال کمبود این محصول، حجم تولید داخلی و ذخایر موجود در سطح مطلوبی قرار دارد و پاسخگوی نیاز مصرف‌کنندگان است. در این میان، واردات که پیشتر یکی از ابزارهای تنظیم قیمت و جبران کمبودهای احتمالی بازار بود، اکنون به دلیل تغییر شرایط اقتصادی و افزایش هزینه‌های تأمین و حمل‌ونقل، با چالش جدی در حفظ توان رقابتی مواجه شده است.
در این پیوند، منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام کشور، با تأکید بر کفایت تولید داخلی و پاسخگویی ذخایر موجود به نیاز جامعه، گفت: واردات گوشت همواره با هدف جبران کمبود کالا انجام نمی‌شود و در برخی مواقع، تنظیم بازار و مدیریت قیمت‌ها، دلیل اصلی واردات است.
وی با بیان اینکه حدود ۵۰ درصد قیمت گوشت در بازار داخلی تحت تأثیر تحولات غیراقتصادی قرار دارد، افزود: اگرچه حجم واردات گوشت قرمز به کشور بسیار اندک است اما همین میزان واردات در صورت فضاسازی واردکنندگان می‌تواند اثر روانی بر بازار داشته باشد.
رئیس شورای تأمین دام کشور با بیان اینکه سبد پروتئین کشور در شرایط فعلی از نظر عرضه با کمبود مواجه نیست، اظهار داشت: میزان عرضه گوشت قرمز در مقایسه با تقاضا بالاست و ذخایر موجود نیز پاسخگوی نیاز داخلی است.
به گفته پوریان، عرضه دام در بازارها و کشتارگاه‌ها از ابتدای مهرماه تاکنون روند افزایشی داشته است به‌گونه‌ای که افزایش عرضه در میادین دام و رشد تولید در کشتارگاه‌ها، نشانه تحقق افزایش تولید در کشور است.
وی تصریح کرد: در صورتی که واردات با قیمت مناسب و قدرت رقابت با محصول داخلی انجام شود، می‌تواند به‌عنوان یک ابزار مکمل در تأمین نیاز بخش‌های خاص، از جمله مراکز پخت‌وپز بزرگ، صنایع فرآورده‌های گوشتی مانند تولید سوسیس و کالباس، مراکز آموزشی و نظامی، رستوران‌ها و تالارها نقش‌آفرینی کند اما اگر واردات از توان رقابتی برخوردار نباشد، حتی گوشت منجمد وارداتی نیز نمی‌تواند نقش مؤثری در کمک به بازار داشته باشد.
پوریان با ارائه برآوردی از میزان نیاز و تولید داخلی خاطرنشان کرد: در حالی که نیاز سالانه کشور به گوشت قرمز حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار تن برآورد می‌شود، پیش‌بینی می‌کنیم تولید امسال به حدود یک میلیون تن برسد که نشان‌دهنده توان پاسخگویی تولید داخل به بخش عمده نیاز کشور است.
وی با اشاره به تسهیل شرایط واردات گوشت گفت: در حال حاضر واردات آزاد است و محدودیتی برای انجام آن وجود ندارد، اما واردات از مبادی سنتی مانند برزیل و هند، به دلیل افزایش هزینه‌های تولید و هزینه‌های لجستیکی از جمله حمل‌ونقل، دیگر از قدرت رقابت قیمتی برخوردار نیست؛ زیرا قیمت تمام‌شده گوشت وارداتی از این کشورها با قیمت گوشت گوساله و گاو تولید داخل برابری می‌کند.
رئیس شورای تأمین دام کشور با اشاره به تغییر مبادی واردات و حرکت به سمت کشورهای آسیای میانه و قفقاز افزود: واردات گوشت از این کشورها در حجم محدودی انجام می‌شود، اما تنوع سبد پروتئینی کشور از نظر انواع گوشت بره، قوچ، بز، گوساله و گاومیش، رقابت محصول وارداتی با تولید داخلی را دشوار کرده است. برای نمونه، قیمت هر کیلوگرم گوشت بره در کشورهای آسیای میانه حدود ۶.۵ تا ۷ دلار است که با در نظر گرفتن نرخ ارز، صرفه اقتصادی واردات آن را از بین می‌برد.
وی تصریح کرد: افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و نرخ ارز، مزیت رقابتی گوشت وارداتی را به‌شدت کاهش داده است؛ به‌گونه‌ای که قیمت تمام‌شده گوشت وارداتی با قیمت محصول داخلی برابری می‌کند و همین مسئله به کاهش حجم واردات منجر شده است.
پوریان افزود: برای بازگشت توان رقابتی گوشت وارداتی، باید یا تغییرات ساختاری در هزینه‌های تولید و حمل‌ونقل ایجاد شود یا زمینه استفاده مجدد از ارزهای ترجیحی و دولتی فراهم شود.
بررسی شرایط بازار نشان می‌دهد اگرچه زنجیره تأمین گوشت قرمز در کشور از نظر تولید و ذخایر موجود با ثبات نسبی همراه است، اما حفظ این وضعیت به تداوم حمایت از تولید داخلی، رفع موانع دامپروری و مدیریت عرضه نیاز دارد. از سوی دیگر، واردات نیز در صورت برخورداری از قیمت رقابتی می‌تواند به‌عنوان ابزاری مکمل برای تأمین نیاز صنایع فرآورده‌های گوشتی، مراکز مصرف عمده و بخش‌هایی که به انواع خاصی از گوشت نیاز دارند، مورد استفاده قرار گیرد.
به گفته وی، بازنگری در سیاست‌های ارزی و کاهش هزینه‌های لجستیکی واردات، در کنار تقویت زنجیره تولید داخلی، می‌تواند امکان استفاده هدفمند از واردات را بدون تحمیل فشار قیمتی به مصرف‌کنندگان فراهم کند.
