به گزارش ایرنا، استان گلستان با برخورداری از هزار و ۳۳ واحد پرورش مرغ گوشتی، ۷۴ واحد مرغ مادر و ۳۹ واحد مرغ تخمگذار ظرفیت جوجهریزی حدود ۴۲ میلیون قطعه در هر دوره را دارد و روزانه ۷۰۰ تا ۹۰۰ تن گوشت مرغ تولید میکند و با تولید روزانه حدود ۱۵۰ تن تخممرغ نزدیک به هشت درصد تولید این محصول در کشور را به خود اختصاص داده است.
با وجود این جایگاه، آمار بالای تولید به معنای برخورداری فعالان این صنعت از حاشیه سود مطمئن یا دسترسی مصرفکنندگان به مرغ با قیمت مناسب نیست. افزایش هزینههای خوراک، دارو، تجهیزات و انرژی، وابستگی به واردات بخشی از نهادهها و محدودیت منابع مالی هزینه تمامشده تولید را افزایش داده و در سوی دیگر، افت قدرت خرید خانوارها تقاضای بازار را تحت تاثیر قرار داده است.
در چنین شرایطی صنعت مرغداری گلستان با مسالهای فراتر از افزایش یا کاهش مقطعی تولید مواجه است که هم پایداری فعالیت مرغداران و هم توان خرید خانوارها را دربرمیگیرد و نشان میدهد مدیریت این زنجیره به تصمیمهای هماهنگ در حوزه تامین نهاده، سیاستهای ارزی، تامین مالی، انرژی، صادرات و تنظیم بازار نیاز دارد.
نوسان ارز و نهاده نخستین گره تولید
مدیرعامل زنجیره یکپارچه طیور در استان گلستان نوسان نرخ ارز و افزایش قیمت کالاهای وارداتی را از مهمترین عوامل بیثباتی در صنعت طیور دانست و اظهار کرد: قیمت هر تن ذرت وارداتی از روسیه که در مقاطعی ۲۴۲ دلار بود ابتدا به ۲۷۰ و سپس ۲۸۵ دلار رسید و اکنون حدود ۳۱۰ دلار است. همزمان نرخ ارز مورد استفاده برای تامین نهاده نیز از حدود ۱۵۲ هزار تومان به ۱۶۸ هزار تومان و در ادامه به بیش از ۱۸۰ هزار تومان افزایش یافته است. حمید سلیمانی با اشاره به تاثیر مستقیم این تغییرات بر برنامهریزی واحدهای تولیدی افزود: تولیدکننده برای ادامه فعالیت به ثبات و قابلیت پیشبینی نیاز دارد. اگر قرار است زنجیرههای تولید برنامهریزی بلندمدت داشته باشند باید سازوکاری برای تامین ارز با نرخ مشخص و قابل اتکا در دورههای یک تا سهساله تعریف شود تا پس از ثبت سفارش، ارز در زمان مناسب در اختیار واردکننده قرار گیرد و تولیدکننده ناچار نباشد هر بار با نرخ و شرایط متفاوتی برای تامین مواد اولیه روبهرو شود.
سلیمانی ادامه داد: وابستگی صنعت طیور تنها به واردات ذرت و سویا محدود نیست و بخش مهمی از نیازهای این صنعت در حوزه ژنتیک، گلههای اجداد و مادر نیز از خارج تامین میشود که هرگونه اختلال در تجارت خارجی و تامین ارز میتواند بخشهای مختلف زنجیره تولید را تحت تاثیر قرار دهد.
مدیرعامل زنجیره یکپارچه طیور در گلستان یکی دیگر از چالشهای جدی صنعت طیور را کمبود سرمایه در گردش عنوان کرد و افزود: برای اداره یک واحد مرغ مادر با ظرفیت ۵۰ هزار قطعه دستکم ۲۰۰ میلیارد تومان سرمایه در گردش برای تامین جوجه و هزینههای جاری مورد نیاز است که این رقم نشان میدهد فعالیت در صنعت طیور به منابع مالی قابل توجهی نیاز دارد و تامین نشدن بهموقع آن میتواند روند تولید را مختل کند.
وی با اشاره به وضعیت مالی مجموعه تحت مدیریت خود تصریح کرد: گردش مالی شرکت ما در سال گذشته حدود چهار هزار و ۵۰۰ تا پنج هزار میلیارد تومان بود و بر اساس محاسبات، امکان تامین مالی در حدود ۷۰ درصد این گردش مالی یعنی نزدیک به سه هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان وجود داشت اما منابع و تسهیلاتی که عملا در اختیار مجموعه قرار گرفت حدود ۵۰۰ تا ۵۵۰ میلیارد تومان بود که بخش عمده آن نیز صرف سرمایه در گردش شد و داراییهای ثابت از محل سرمایه سهامداران تامین شده است.
سلیمانی با بیان اینکه شرکت در بورس حضور دارد، ادامه داد: هزینه استفاده از برخی ابزارهای تامین مالی و تسهیلات بانکی بالا است و منابع مالی باید متناسب با ظرفیت واحدها و دوره پرورش در اختیار تولیدکننده قرار گیرد. سرمایه در گردش در صنعت طیور موضوعی حیاتی است و تولیدکننده نمیتواند برای تامین خوراک و هزینههای جاری دوره پرورش منتظر بماند.
مدیرعامل زنجیره یکپارچه طیور با اشاره به تجربه زیان تولید در برخی مقاطع گفت: در دورههایی هزینه تولید هر کیلوگرم مرغ زنده به ۲۲۰ تا ۲۴۰ هزار تومان رسید در حالی که محصول با قیمت ۱۶۰ تا ۱۷۰ هزار تومان به فروش میرفت. طبیعی است که در چنین شرایطی تولیدکننده با زیان سنگینی روبهرو شود و ادامه فعالیت برای او دشوار خواهد بود.
کاهش قدرت خرید حلقه دیگر بحران بازار مرغ
وی کاهش قدرت خرید مردم را عامل دیگری در فشار بر بازار مرغ دانست و تاکید کرد: سرانه مصرف مرغ که در گذشته بیش از ۳۲ کیلوگرم بود اکنون به کمتر از ۲۵ کیلوگرم رسیده و در برخی برآوردها حدود ۲۳ تا ۲۴ کیلوگرم اعلام میشود. وقتی توان خرید خانوار کاهش پیدا میکند تقاضا برای محصولات پروتئینی نیز تحت تاثیر قرار میگیرد و ممکن است بخشی از تولید در بازار با مشکل فروش مواجه شود.
به گفته وی؛ تولیدکننده بر اساس برنامهریزی و پیشبینی بازار اقدام به جوجهریزی میکند اما اگر قدرت خرید مردم و تقاضای بازار مطابق انتظار نباشد تعادل میان تولید و مصرف برهم میخورد.
وی صادرات را یکی از راهکارهای حفظ تعادل بازار و پشتیبانی از تولیدکننده دانست و توضیح داد: ظرفیت صادراتی مجموعه ما در صورت نبود محدودیتهای ناگهانی حدود ۵۰۰ تا هزار تن در ماه است با این حال استمرار صادرات و ثبات مقررات از اهمیت زیادی برخوردار است.
سلیمانی با اشاره به تجربه صادرات به عراق افزود: وقتی تولیدکننده برای حضور در بازار خارجی برنامهریزی میکند و مشتری خارجی به تامین مستمر محصول از ایران اعتماد میکند ممنوعیت ناگهانی صادرات یا تغییر مکرر تصمیمها میتواند این ارتباط را از بین ببرد. در چنین شرایطی مشتری به سراغ تامینکننده دیگری میرود و بازگرداندن اعتماد بازار خارجی کار سادهای نیست.
مدیرعامل زنجیره یکپارچه طیور در گلستان با اشاره به رقابت صادرکنندگان ایرانی با کشورهایی مانند ترکیه، برزیل و چین گفت: در برخی معاملات قیمت صادراتی هر کیلوگرم مرغ به حدود ۲ دلار میرسد اما هزینه تولید، حملونقل و محدودیتهای صادراتی بر توان رقابت اثر میگذارد لذا برای حضور پایدار در بازارهای منطقهای باید علاوه بر کیفیت، هزینه تمامشده و ثبات سیاستهای صادراتی نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی در ادامه کیفیت محصول را نتیجه نظارت بر تمام مراحل زنجیره تولید دانست و یادآور شد: کیفیت از جوجه یکروزه آغاز میشود و تا خوراک، فرمولاسیون، بهداشت، واکسیناسیون، دارو، کشتار، بستهبندی و نگهداری ادامه دارد. نمیتوان کیفیت محصول نهایی را تنها به مرحله کشتارگاه محدود کرد.
مدیرعامل زنجیره یکپارچه طیور در گلستان درباره تفاوت قیمت مرغ در گلستان و تهران نیز خاطرنشان کرد: اختلاف قیمت در دو بازار لزوما به معنای گرانفروشی نیست و عواملی مانند شیوه خرید، پرداخت نقدی یا مدتدار، میزان عرضه و تقاضا و نقش واسطهها در آن تاثیر دارد.
وی با اشاره به حجم انتقال مرغ از گلستان به پایتخت گفت: روزانه حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ تن مرغ از استان به تهران ارسال میشود و این حجم نشاندهنده نقش گلستان در تامین بازار مصرف پایتخت است.
نوسان قیمت در بازار مرغ گلستان
معاون توسعه بازرگانی سازمان جهاد کشاورزی گلستان نیز در گفتوگو با خبرنگار ایرنا با تشریح وضعیت تولید و بازار مرغ استان اظهار کرد: روزانه دستکم ۸۰۰ تن و در برخی روزها تا ۹۰۰ تن گوشت مرغ در گلستان تولید میشود که علاوه بر تامین نیاز استان بخشی از نیاز سایر مناطق کشور را نیز پوشش میدهد. حیدرعلی رستمانی با اشاره به نوسان قیمت مرغ در بازار گفت: در مقطعی قیمت هر کیلوگرم مرغ زنده به حدود ۱۵۰ تا ۱۷۰ هزار تومان رسید و قیمت مصرفکننده نیز در محدوده ۲۳۰ تا ۲۶۰ هزار تومان قرار داشت که این وضعیت به زیان تولیدکنندگان تمام شد و اگر این روند بهصورت مستمر ادامه پیدا میکرد در دوره بعدی جوجهریزی اختلال ایجاد میشد و ممکن بود در دورههای بعدی بهراحتی به میزان موردنیاز مرغ دسترسی نداشته باشیم یا این محصول با قیمت بسیار بالاتری به دست مصرفکننده برسد.
رستمانی با بیان اینکه طی چند روز اخیر به دلایل مختلف و با توجه به شرایط بازار و برخی مشکلات فنی تولیدکنندگان، قیمت مرغ تا حدودی افزایش یافته است، افزود: تفاوت قیمت در مناطق مختلف به شرایط عرضه و تقاضا و وضعیت بازار بستگی دارد و نمیتوان قیمت یکسانی را برای همه شهرستانها در نظر گرفت.
معاون توسعه بازرگانی سازمان جهاد کشاورزی گلستان درباره روند جوجهریزی نیز بیان کرد: میزان جوجهریزی استان در مقطعی از حدود ۱۶ میلیون قطعه به نزدیک ۱۰ میلیون قطعه کاهش یافت اما پس از آن دوباره روند افزایشی پیدا کرد و به بیش از ۱۴ تا ۱۵ میلیون قطعه رسید. در ماه گذشته حدود ۱۳ میلیون قطعه جوجهریزی و در ۱۰ رور نخست آبان ماه نیز چهار میلیون و ۲۰۰ هزار قطعه جوجهریزی در استان انجام شد.
وی با اشاره به نشستهای برگزارشده برای بررسی قیمت مرغ در سطح ملی گفت: در نشست با وزارت جهاد کشاورزی، قیمت ۳۷۲ هزار تومان بهعنوان نرخ پیشنهادی مصرفکننده مطرح شد اما در همان مقطع قیمت مرغ زنده حدود ۲۵۰ هزار تومان بود.
رستمانی با بیان اینکه ما معتقدیم باید شرایط و مشکلات تولیدکننده و مصرفکننده مرغ شنیده و بررسی شود، تاکید کرد: هر ۲ بخش در زنجیره تولید و عرضه مرغ اهمیت دارند.
به گفته معاون توسعه بازرگانی سازمان جهاد کشاورزی گلستان؛ صنعت مرغداری یکی از صنایع مهم کشور و از بخشهای اثرگذار در اقتصاد و اشتغال استان گلستان است که فعالیت آن موجب ایجاد اشتغال گسترده در بخشهای مختلف شده و چرخ اقتصادی استان را به حرکت آورد و با این ظرفیت، اگر تولیدکنندگان و مرغداران نتوانند به فعالیت خود ادامه دهند بدون تردید بخش مهمی از این ظرفیت اقتصادی و اشتغال استان با مشکل مواجه خواهد شد.
نگرانی مرغداران از تامین سوخت در فصل سرد
وی در پاسخ به نگرانی مرغداران درباره تامین سوخت در ماههای آبان و آذر تاکید کرد: افزایش قیمت سوخت قطعی نیست و در این زمینه نشستهایی با حضور استاندار، سازمان جهاد کشاورزی و دستگاههای نظارتی و امنیتی برگزار شده است. همچنین کارشناسان از واحدهای مرغداری بازدید کرده و به تولیدکنندگان توصیه شده برای تامین سوخت جایگزین ذخیرهسازی لازم را انجام دهند.
رستمانی ادامه داد: بر اساس گزارشهایی که از واحدهای مرغداری دریافت شده، وضعیت ذخایر سوخت مطلوب است و ذخیرهسازی نیز همچنان ادامه دارد. موضوع تامین سوخت واحدهای تولیدی در دستور کار دستگاههای مرتبط قرار دارد.
معاون توسعه بازرگانی سازمان جهاد کشاورزی گلستان درباره صادرات مرغ نیز توضیح داد: حدود ۵۰۰ تن مرغ از استان به کشورهای همسایه صادر شده و اتحادیه مرغداران درخواست صدور مجوز صادرات پنج هزار تن دیگر را ارائه کرده است با این حال سهمیه صادراتی استانها هنوز مشخص نشده و درخواستها باید در معاونت امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی بررسی و با سازمان دامپزشکی هماهنگ شود.
رستمانی افزود: حدود یک تا ۲ ماه پیش صادرات مرغ کشور با هدف تنظیم بازار و حمایت از تولیدکنندگان آزاد شد اما تعیین سهمیه و طی مراحل اداری و تخصصی آن همچنان در دستور کار قرار دارد.
وی با اشاره به تشکیل کارگروه توسعه تجارت خارجی در وزارت جهاد کشاورزی گفت: این کارگروه به دستور وزیر جهاد کشاورزی حدود یک ماه پیش تشکیل شد و در گلستان نیز با ریاست رییس سازمان جهاد کشاورزی و دبیری معاونت توسعه بازرگانی فعالیت میکند و هدف از تشکیل آن، رسیدگی به مسائل و موانع واردات و صادرات و کاهش نیاز فعالان اقتصادی به مراجعه مستقیم به تهران است.
معاون توسعه بازرگانی سازمان جهاد کشاورزی گلستان با اشاره به جایگاه استان در تامین بازار تهران تصریح کرد: روزانه حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ تن مرغ از گلستان به تهران ارسال میشود که بخشی از آن به میدان بهمن میرود.
وی با بیان اینکه گلستان حدود هزار واحد مرغداری دارد، افزود: نزدیک به ۹۰۰ واحد از این تعداد فعال هستند و ظرفیت تولید استان با اتکا به همین واحدها و استمرار جوجهریزی حفظ شده است.
تشکیل ۱۵۸ پرونده تخلف در حوزه مرغ و تخممرغ
رستمانی با تاکید بر استمرار نظارت بر بازار محصولات پروتئینی گفت: از ابتدای امسال تاکنون ۱۵۸ پرونده تخلف در حوزه مرغ و تخممرغ از جمله در بخش مرغداریها، کشتارگاهها و واحدهای خردهفروشی تشکیل و برای رسیدگی به تعزیرات حکومتی معرفی شده است.
وی ارزش این پروندهها را ۱۸۶ میلیارد تومان اعلام کرد و افزود: بازرسان سازمان جهاد کشاورزی به صورت مستمر بازار را رصد میکنند و در این زمینه، مجموعههایی از جمله اداره کل صنعت، معدن و تجارت، پلیس امنیت و تعزیرات حکومتی نیز همکاری دارند.
به گزارش ایرنا، حفظ جایگاه گلستان بهعنوان دومین قطب تولید گوشت مرغ کشور بیش از آنکه به افزایش ظرفیت جوجهریزی وابسته باشد به پایداری اقتصادی واحدهای تولیدی و مدیریت هزینههای زنجیره تامین نیاز دارد. مرغدار برای ادامه فعالیت به نهاده با قیمت قابل پیشبینی، سرمایه در گردش کافی، تامین پایدار انرژی و امکان دسترسی به بازارهای صادراتی نیاز دارد و بیثباتی در هر یک از این بخشها میتواند برنامه تولید را با اختلال روبهرو کند.
در سوی دیگر حمایت از تولید بدون توجه به توان خرید مصرفکننده نیز نمیتواند تعادل بازار را تضمین کند. افزایش قیمت مرغ در شرایط کاهش قدرت خرید خانوارها ممکن است تقاضا را محدود کند و در نهایت زیان آن به تولیدکنندهای برسد که هزینههای سنگین تولید را متحمل شده از این رو تنظیم بازار مرغ باید همزمان منافع تولیدکننده و مصرفکننده را در نظر بگیرد و میان قیمت تمامشده تولید و توان خرید مردم تناسب ایجاد کند.
گلستان با تولید روزانه صدها تن گوشت مرغ ظرفیت مهمی در امنیت غذایی کشور دارد که حفظ آن مستلزم تصمیمهای هماهنگ و پایدار در حوزه تامین نهاده، ارز، تسهیلات، انرژی و صادرات است. تداوم این جایگاه زمانی امکانپذیر خواهد بود که تولید برای مرغدار صرفه اقتصادی داشته باشد و مرغ نیز همچنان در سبد مصرف خانوارها باقی بماند.